شب نوشت های ایمان رئیسی

تحلیل واژه شناختی”Critic”، نقد و گروه واژگان مرتبط

تحلیل واژه شناختیCritic”، نقد و گروه واژگان مرتبط

نوشته ی عبدالهادی دانشپور و ایمان رئیسی

منتشر شده در فصلنامه علمی پژوهشی باغ نظر شماره ۵ بهار و تابستان ۱۳۸۵

 

 

 

مقدمه

یکی از مهمترین دستاوردهای مدرنیته، گسترش روحیه‌ی پرسشگری و نقادی در جامعه است. بگونه‌ای که امروزه میزان توسعه‌ی هر فرهنگ، با میزان نقدپذیری آن فرهنگ سنجیده می‌شود. با این فرض، نقد یکی از مهمترین ابزارهای توسعه در جامعه است و از آنجا که جایگاه نقد در جامعه‌ی هنری امروز ایران، کاملاً روشن و مشخص نیست، و به همراه نقد، واژگان متفاوتی مانند بررسی، تحلیل، تفسیر، ارزیابی، سنجش، داوری، تاویل و بکار می‌رود، موضوع این تحقیق، تحلیل واژه شناختی  Critic، نقد و گروه واژگان مرتبط می‌باشد.

نقد کاربرد وسیعی در هنر و علوم اجتماعی بطور عام و در معماری و شهرسازی بطور خاص دارد و در حوزه ی ادبیات تخصصی مقوله ی نقد و نقادی بسیار شناخته شده است.

 

واژه ی نقد معادل واژه ی Critic معنا شده است، این در حالی است که واژگانی نظیر ارزیابی و قضاوت هم در حوزه ی Critic قرار می گیرند. ضمنا بسیار دیده شده است که در اظهارات شفاهی و منابع نوشتاری، از این واژگان بدون آگاهی از اشتراکات مفهومی و وجوه افتراق معنایی آنها استفاده می شود. از این رو شفاف نمودن تعاریف و محدوده های معنایی هر یک از این واژگان، هدف اصلی مقاله ی حاضر است.[1]

 

 روش بررسی

در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوی، مراحل زیر انجام خواهد شد: (دانشپور،1384: 42)

الف: بررسی تعاریف واژه ی Critic و یافتن ویژگی های برشمرده شده در این تعاریف از واژه نامه های انگلیسی به انگلیسی

ب: ارائه ی واژگان انگلیسی مترادف با واژه ی Critic

ج: جستجوی و ارائه ی واژگان فارسی مترادف با واژه ی Critic

د: تحلیل و سطح بندی واژگان انگلیسی و فارسی مرتبط و نتیجه گیری

 

بدنه:

" نقد به مفهوم بسیار کلی آن، نوعی فعالیت انسانی است که قلمروی بسیار گسترده دارد. موضوع نقد کلیه‌ی کارهایی است که انسان ها انجام می‌دهند یا کلیه ی چیزهایی است که می‌سازند. نقد جزء لاینفک همه‌ی فرهنگ‌های بشری است. برخی از مهمترین موضوعاتی که نقد با آنها سر و کار دارد عبارتند از: ابزار (ساخته‌های دست بشر که هر یک کاربرد خاصی دارد)، اعمال (کارهایی که از منظری اخلاقی قضاوت می‌شوند)، قضایا (اظهار نظرهایی درباره‌ی صحت و درستی چیزی)، و اجرای حرکات ورزشی یا آثار هنری که در آنها مهارت‌های معمولی مانند بالانس زدن، دویدن، آواز خواندن و داستان تعریف کردن به مراتب پیچیده‌تر از وسائلی هستند که ما در زندگی روزمره از آنها استفاده می‌کنیم.

اما موضوع نقد به معنای خاص و معمولش، عمدتآً بازنمایی های هنری است. هستند کسانی که به نقد کار رستوران یا کیفیت شراب می‌پردازند، اما ما معمولاً منتقد را فردی می‌دانیم که درباره‌ی جنبه‌ی بازنمایی آثار هنری اظهار نظر می‌کند." (گات، 229:1384)

 

با این مقدمه به تحلیل واژه ی Critic با استفاده از فرهنگ لغات منتخب می پردازیم:

1- فرهنگ وبستر:

1- فردی که نظر منطقی و معقولی را در هر موردی بیان می‌کند. (در مورد یک اثر هنری) که شامل داوری ارزش آن، صداقت یا عدالت می‌باشد.

2- کسی که با داوری خشن یا عیب جویانه محکوم می‌کند.(وبستر،1981:538)

از منظر فرهنگ وبستر، Critic معادل اظهار نظر منطقی یا داوری در مورد یک اثر هنری است.

2- فرهنگ آکسفورد:

1- فردی که محکوم می‌کند؛ فردی که ارزش یک اثر هنری یا ادبی را بررسی می‌کند یا داوری می‌کند.

2- عیب جویی، ایراد گیری (آکسفورد،1989:172)

از منظر فرهنگ آکسفورد، Critic با ارزش یابی یا داوری یک اثر هنری معادل است. که با توجه به تعریف دوم، می توان بار منفی موجود در این واژه را مشاهده نمود. بدین معنی که از این منظر، در بطن معنای واژه ی Critic، مفهوم عیب جویی و ایراد گیری نهفته است.

3- فرهنگ لانگ من:‌

1- فردی که حرفه‌اش داوری در مورد کیفیت های خوب یا بد یک اثر هنری، موسیقی، فیلم و است.

2- فردی که از یک شخص یا سازمان یا ایده‌ای ایراد می‌گیرد.

3- بیان مخالفت و نارضایتی از شخص یا چیزی یا صحبت درباره‌ی ایراد های آن(لانگ من،2006:181)

از منظر فرهنگ لانگ من، Critic با داوری معادل است و این واژه بیشتر بار معنایی منفی    به همراه دارد. بدین معنی که در یک اثر هنری باید به دنبال ایرادات و نقاط ضعف آن باشیم.

4- فرهنگ امریکن هریتیج:

1- شخصی که آثار هنری را تحلیل، تفسیر یا ارزشیابی می‌‌کند.

2- عیب جویی(امریکن هریتیج،2001:209)

از منظر فرهنگ امریکن هریتیج، Critic واژه ای چند بعدی است که بر حوزه های متفاوتی چون تحلیل، تفسیر، ارزیابی و ایراد گیری دلالت دارد. بنابر این می توان گفت که این فرهنگ گسترده ترین محدوده را برای واژه ی Critic تعریف نموده است. 

با توجه به تعاریف ارائه شده از واژه ی Critic ، می توان گفت که داوری و ارزش یابی وجه مشخصه ی هر چهار تعریف بوده است. و در سه تعریف بر یافتن جنبه های منفی و ایرادات توسط Critic تاکید شده است.

 

ادامه دارد.



[1] از آنجا که این تحقیق در راستای تحقیق جامع تری انجام شده است، جنبه‌های ریشه شناختی  واژگان مطرح شده در این تحقیق ، در پژوهش‌های دیگری ارائه خواهد شد.

   + ایمان رئیسی ; ٢:٤۳ ‎ق.ظ ; ۱۳۸٦/۱/٢۱
comment نظرات ()